Uncategorized

Παγκόσμια ημέρα της ποίησης

Παγκόσμια ημέρα της ποίησης εν μέσω επιδημίας στην χώρα μας και σε όλη την Ευρώπη και με τον πόλεμο πάνω από το κεφάλι μας . Όχι κάτι καινούργιο αλλά επανάληψη των ίδιων εν μέσω επιδημίας η ολοκληρωτική επικράτηση του ατομικισμού και του κοινωνικού αφανισμού . Έτσι είπα στον εαυτό μου , αλήθεια ποια να ήταν  η εικόνα που είχε η κοινωνία διαχρονικά για τον ποιητή και την ποίηση στην χώρα μας  . Στο μυαλό μου ήρθε η  φωτογραφία που μου είχε στείλει ο φίλος μου  από την μακρινή Νικαράγουα και η οποία παρουσίαζε χιλιάδες άτομα όρθια να παρακολουθούν απαγγελίες ποιημάτων . Αλήθεια εδώ στην χώρα μας με τόσο πλούσια προίκα ποίησης και πολλούς ποιητές που γράφουν ποίηση να είναι απόντες από τα κεντρικά μέσα επικοινωνίας ,έντυπα και ηλεκτρονικά . Φωτεινές εξαιρέσεις το περιφερειακό ραδιόφωνο που φιλοξενεί εκπομπές λογοτεχνίας και ποίησης όχι η πλειοψηφία του αλλά μια ισχνή αλλά δυνατή  μειοψηφία . Αν πάρουμε την αρχαιολογική σκαπάνη και σκάψουμε μισό αιώνα πίσω θα δούμε ότι ο ποιητής για την τότε ελληνική κοινωνία ήταν ένα αξιοπερίεργο πλάσμα που έφθανε στα όρια του γραφικού . Σαν υλικό θα αξιοποιήσω τίς ελληνικές ταινίες εκείνης της εποχής . Στο «Δόλωμα» το 1964 η πρωταγωνίστρια εκπαιδεύεται στην ποίηση για να αποκτήσει το διαβατήριο για την ανώτερη τάξη σχολιάζοντας «Έτσι άντε άντε είναι η ποίηση ; να την καταλαβαίνουμε ; εκείνο που ενδιαφέρει είναι να απαγγέλεις με μια φωνή άχρωμη , συρτή και μελαγχολική» . Στην ταινία «Τύφλα να έχει ο Μάρλον Μπράντο» το 1963 ο πρωταγωνιστής ρομαντικός γυναικοκατακτητής και ποιητής στα όρια του γραφικού. Στην ταινία «Ξύπνα Βασίλη» το 1969 που απεικονίζει την πιο χαρακτηριστική εικόνα της κοινωνίας εκείνης της εποχής για την ποίηση και για τον ποιητή μέσω του ποιητή Φανφάρα. Ο σκηνοθέτης εδώ βάζει τον ποιητή να είναι ο υμνητής του τότε καθεστώτος και ο οποίος απαγγέλει το πολιτικό του ποίημα που αναφέρεται στα μαύρα και στα κόκκινα κοράκια τα οποία παραπέμπουν στον Ε.Α. Πόε , σύμβολο του ανθρώπου που διολισθαίνει στην παραφροσύνη . Παρουσιαζότανε ο ποιητής σαν μια περιθωριακή φιγούρα ένας καλλιτέχνης πεινασμένος που έφθανε στα όρια της γελοιότητας και η ποίηση  μια ακατανόητη πολυτέλεια που δεν είχε θέση στην καθημερινότητα . Στην δεκαετία του 1960 έχει αρχίσει η γελοιοποίηση του ποιητή και της ποίησης με ένα πολύ υπόγειο τρόπο. Στην δεκαετία του 1970 η ποίηση ήταν απαγορευμένη και η γενιά μας την έμαθε μέσα από παράνομα σκονισμένα βιβλία ή κοντά στο τζάκι τις κρύες νύκτες του χειμώνα να απαγγέλει ο παππούς και να δακρύζει ή από τις υπέροχες μελοποιήσεις φωτεινών μουσικοσυνθετών .Η ποίηση για την μεγάλη μερίδα του κόσμου παρέμεινε μια ακατανόητη πολυτέλεια για την καθημερινότητα τους και οι ποιητές απόμακροι και σε άλλο κόσμο . Το σύστημα είχε και έχει πετύχει να  εξορίσει την ποίηση από παντού και προσπαθεί να την σκοτώσει και να την εξαφανίσει εκείνη την ποίηση που μιλά στην καρδιά των ανθρώπων και στο άκουσμα της ανθίζει η ψυχή τους . Έρχεται στην μνήμη μου η απεργία των φοιτητών του Πανεπιστήμιου του Χάρβαρντ και θυμάμαι πολύ καλά ένα πανό που είχαν κρεμάσει που έγραφε «Απεργούμε διότι απουσιάζει η ποίηση από τις παραδόσεις των μαθημάτων». Ο Κώστας Βάρναλης έλεγε ότι γράφει ποιήματα για εκείνους που δεν ξέρουν να διαβάσουν. Όταν ενημερώσανε τον δικτάτορα Φράνκο της Ισπανίας ότι επιτέλους  δολοφόνησαν τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα  εκείνος ερώτησε με απορία « Μα τι σημασία έχει ένας ποιητής …., όταν διακυβεύεται ένας πόλεμος».  Ο θάνατος του Λόρκα προκάλεσε παγκόσμια συγκίνηση και προσωπικά δεν ξέρω άλλον ποιητή να τον έχουν θρηνήσει τόσο πολύ όσο τον Λόρκα . Ο Σεφέρης δεν έγινε ποιητής μόνο λόγο της πληγής του ξεριζωμού , ο Ρίτσος δεν τον έκανε ποιητή η πληγή της εξορίας  η τέλος δεν αρκεί μόνο ένα ερωτικό δράμα η ένα πρόβλημα υγείας  η ένα αίσθημα αδικίας για να γραφτούν ποιήματα , όμως ποτέ δεν θα είχαμε ένα Κώστα Καρυωτάκη . Αυτό πάει να πει ότι οι προσωπικές πληροφορίες του ποιητή δεν παίζουν καθοριστικό ρόλο στα κείμενα του και δεν εμπεριέχονται αλλά αποτελούν την αφορμή να δημιουργήσει με την φαντασία του μια νέα γλώσσα πλούσια σε λέξεις που ζωγραφίζουν τον πίνακα ζωγραφικής  στον αναγνώστη και μέσω  αυτού επικοινωνούν . Συνεπώς ο ποιητής δεν είναι ο αυθεντικός ερμηνευτής του εαυτού του , ο κλειδούχος των νοημάτων του αλλά είναι ο συλλέκτης των δεδομένων των πέντε αισθήσεων και ο εξερευνητής και υμνητής εκείνου που δεν έχει έρθει ακόμα , του αόρατου . Ο Σεφέρης και ο Βάρναλης διασταυρώνονται στην καλλιέργεια του σατυρικού λόγου , πέραν του λυρικού , στα ίχνη του Σολωμού και του Παλαμά . Ο Ελύτης και ο Ρίτσος διασταυρώνονται στην εσωτερική αντιμαχία τους με τον Καρυωτάκη με διαφορετικό οπλισμό ο καθένας. Όμως  κοινό γνώρισμα και των τεσσάρων η γλώσσα , δημοτική , και η αγάπη τους για την ανώνυμη λαϊκή ποίηση . Ο Ελύτης πίστευε ότι η μεγαλύτερη δωρεά που έχει ο άνθρωπος είναι η ζωή , ο Ρίτσος έλεγε ότι η ζωή είναι θείο δώρο και όσα υπομένει κανείς αφήνει πάντα πίσω ένα κέρδος , ο Σεφέρης έγραψε , σε αυτή την δική μας την ζωή την αναφαίρετη και την μοναδική πρέπει να μάθουμε να βλέπουμε το θαύμα και ο Βάρναλης με τον λυρικό του διονυσιασμό εκφράζει ένα πλήρη ύμνο στην ζωή όσο δύσκολη και εάν είναι . Και οι τέσσερις μεγάλοι μας ποιητές τονίζουν εμφατικά τον στίχο του Σολωμού «Δεν το ήλπιζα να είναι η ζωή μέγα καλό και το πρώτο». Έτσι η ποίηση αποτελεί  μέρος της καθημερινότητας και της πραγματικότητας και οδηγεί τα όνειρα μας μετατρέποντας την κάθε μας ημέρα σε μια μικρή γιορτή. Δεν αρκεί να απαγγέλουμε περιστασιακά στίχους ποιητών η να δημιουργούμε κάποιες δραστηριότητες που να θυμίζουν ποίηση η να μαζευόμαστε σε κάποια μικρά μπαρ με μια μικρή ομάδα δικών μας ανθρώπων , αλλά θα πρέπει πρώτα από όλα να ενσωματώσουμε την ποίηση στην καρδιά μας και να ομολογήσουμε στον εαυτό μας ότι  μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την καθημερινότητα με γενναιότητα , μετα να γεμίσουμε τα ράφια της βιβλιοθήκης μας με βιβλία ποιητών γεμάτα με ποιήματα που μιλάνε στην καρδιά μας και να ανθίζει η ψυχή μας  μετατρέποντας τα ράφια της βιβλιοθήκης μας σε παράθυρα στο μέλλον. Στην συνέχεια να εμπλουτίσουμε τις συζητήσεις μας με ποίηση έτσι ό λόγος θα γίνει φωτεινός και γεμάτος χρώματα και τέλος να αρχίσουμε να γράφουμε κείμενα που να ρέουν σαν ποιητική μελωδία και να οδηγούν τα όνειρα μας προς το μέλλον και εμάς προς τον εξανθρωπισμό. Έτσι θα καταφέρουμε να μετατρέψουμε τον χρόνο σε μια αιώνια γιορτή της ζωής δίνοντας στην θέση του στην ευτυχία . Σήμερα δεν μας λείπουν οι ποιητές αλλά οι αναγνώστες της ποίησης , οι εραστές και οι ερωμένες της ποίησης . Τους ποιητές θα τους δείτε να εκπέμπουν καθημερινά προσπαθώντας να επικοινωνήσουν με τον κόσμο παρέα με την μοναχικότητα τους και την παλιά λάμπα θυέλλης σαν καντήλι για της νυκτερινές τους ικεσίες.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *